Η «μαύρη Παρασκευή»

 

Ήταν 24 Σεπτεμβρίου 1896 όταν έλαβε χώρα η «μαύρη Παρασκευή» στις ΗΠΑ, μία από τις χειρότερες μέρες στην ιστορία του αμερικανικού χρηματιστηρίου. Υπεύθυνοι για το οικονομικό σκάνδαλο που προκλήθηκε και οδήγησε δεκάδες εταιρείες στη χρεοκοπία ήταν δύο κερδοσκόποι: ο Τζέι Γκουλντ και ο Τζέιμς Φισκ, ιδιοκτήτες της σιδηροδρομικής γραμμής «Έρι».

Ο Γκουλντ ήταν ένας εξαιρετικά ικανός και έξυπνος άνθρωπος. Το 1869 στράφηκε στην αγορά χρυσού. Εκείνη την εποχή ο χρυσός ήταν το πιο επικερδές μέσο συναλλαγής του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η Γουόλ Στριτ είχε δημιουργήσει ένα «Χρυσό Δωμάτιο» όπου οι μεσίτες αντάλλαζαν χρυσό και δολάρια. Υπολογίζεται ότι 20 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό κυκλοφορούσαν στην αγορά εκείνη την εποχή. Σκοπός του Γουλντ ήταν να ανοίξει την αγορά. Θα αγόραζε όσο περισσότερο χρυσό μπορούσε, θα αυξανόταν η τιμή του και θα τον μεταπωλούσε σε αστρονομικό ποσό. Το υπουργείο Οικονομικών ήλεγχε την τιμή του χρυσού και εάν ένας κερδοσκόπος προσπαθούσε να ανοίξει την αγορά, ο χρυσός θα πωλείτο και η τιμή του θα έπεφτε κατακόρυφα.

Ο Γουλντ ήρθε σε επαφή με τον γαμπρό του Αμερικανού Πρόεδρου Οδυσσέα Γκραντ, τον γραφειοκράτη Έιμπελ Κόρμπιν, ο οποίος κατάφερε και διόρισε τον επιχειρηματία Ντανιέλ Μπότερφιλντ ταμία των ΗΠΑ. Στη συνέχεια προσέγγισε τον Πρόεδρο και προσπάθησε να τον επηρεάσει, λέγοντάς του ότι οι υψηλές τιμές του χρυσού θα ωφελούσαν την οικονομία. Στη συνέχεια κανόνισε συνάντηση μεταξύ του Γουλντ και του Γκραντ και διοχέτευσε στον Τύπο πληροφορίες ότι ο Πρόεδρος θα άλλαζε την οικονομική του πολιτική. Παράλληλα, ο Γκουλντ ήρθε σε επαφή με τον τραπεζίτη Τζιμ Φισκ, ο οποίος έθεσε στη διάθεσή του 7 εκατομμύρια σε χρυσό. Σε λίγο διάστημα ο Γκουλντ και ο Φισκ είχαν αγοράσει 60 εκατομμύρια σε χρυσό.

Γρήγορα διαδόθηκε η φήμη ότι μια ομάδα επενδυτώ
ν προσπαθούσε να κατευθύνει την αγορά χρυσού. Στις 22 Σεπτεμβρίου ο Πρόεδρος Γκραντ έμαθε για τη σκευωρία και απείλησε τον γαμπρό του, λέγοντάς του ότι θα τίναζε στον αέρα την αγορά. Στις 23 Σεπτεμβρίου ο Γκουλντ και ο Φισκ ξεκίνησαν να πωλούν κρυφά όσο περισσότερο χρυσό μπορούσαν. Την επόμενη μέρα η τιμή του χρυσού είχε εκτοξευθεί. Ο Φισκ συνέχιζε να πουλάει σαν τρελός, ενώ δημοσιογράφοι και μεσίτες είχαν κατακλύσει τη Γουόλ Στριτ. Ο Πρόεδρος Γκραντ ζήτησε από τον υπουργό Οικονομικών να ανοίξει τα θησαυροφυλάκια και να πουλήσει 4 εκατομμύρια χρυσού. Αμέσως η τιμή του χρυσού έπεσε κατά 30 μονάδες και η αγορά χρεοκόπησε. Χιλιάδες επενδυτές καταστράφηκαν οικονομικά και τουλάχιστον ένας αυτοκτόνησε. Η οικονομία υπέστη τεράστια ζημιά και η πολιτική καριέρα του Γκραντ κινδύνευσε.

Ο Φισκ υποστήριξε ότι δεν έκανε εκείνος τις συναλλαγές, αλλά οι μεσίτες. Με τις ισχυρές διασυνδέσεις που διατηρούσαν με τον δικαστικό και πολιτικό κόσμο κατάφεραν να ξεφύγουν από τον νόμο. Ο Γκουλντ κέρδισε μερικά εκατομμύρια, τα οποία όμως ξόδεψε στις αγωγές, οι οποίες ακολούθησαν μετά το κραχ.