Εξορμήσεις στην εξοχή, λουλουδένια στεφάνια, αρώματα ανοιξιάτικης μέρας. Μικροί και μεγάλοι την Πρωτομαγιά σπεύδουν να γιορτάσουν στη φύση την αναγέννησή της, καθώς η Πρωτομαγιά ουσιαστικά θεωρείται η πρώτη μέρα της άνοιξης.
Είναι μέρα που μεταφέρει το μήνυμα της δύναμης, της νίκης, της επικράτησής της. Κάθε Πρωτομαγιά η φύση δίνει τη δική της μάχη και τελικά την κερδίζει. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ ΜΠΕ η λαογράφος του «Μουσείου Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης “Αγγελική Χατζημιχάλη”», Σταυρούλα Πισιμίση, «είναι μια ημέρα νίκης του καλοκαιριού κατά του χειμώνα.
Του καλοκαιριού όμως με την έννοια του καλού καιρού, της βλάστησης της γης και κατ’ επέκταση νίκης της ζωής κατά του θανάτου. Υπάρχει η δοξασία ότι όλα ο Μάιος τα κάνει όλα νέα, μια νέα ζωή αρχίζει για τον άνθρωπο και τη φύση. Είναι ο μήνας με μαγικές ιδιότητες θα λέγαμε».
Η επικράτηση της λαϊκής γιορτής κάθε 1η Μαΐου τοποθετείται ανάμεσα στον 12ο και 15ο αιώνα, την περίοδο επίδρασης των Φράγκων, «οπότε έχουμε ουσιαστικά μεταφορά του εορτασμού της άνοιξης από την 1η Μαρτίου την πρώτη μέρα του Μαΐου.
Βέβαια, για τη χώρα μας είναι πιο λογική η ημερομηνία της 1ης Μαρτίου, διότι στην Ελλάδα έρχεται πολύ νωρίτερα η άνοιξη απ’ ό,τι στις βόρειες χώρεσς...
Το μαγιάτικο στεφάνι φτιάχνεται με βέργα από ευλύγιστο και ανθεκτικό ξύλο κληματαριάς ή σύρμα, γύρω από το οποίο στηρίζονται τα λουλούδια. Το έθιμο προέβλεπε κάποτε ο σπιτονοικοκύρης να καρφώνει στο κάτω μέρος του στεφανιού ένα ολόκληρο σκόρδο για προστασία από το «μάτι».
Απαραίτητη ήταν η ύπαρξη μεταξύ των λουλουδιών και χλωρών κλαδιών, φυτών αποτρεπτικών του κακού, όπως τσουκνίδα, σκόρδο, δαιμοναριά, αγκάθια. Σε ορισμένες περιοχές οι μαγικές ενέργειες για υγεία συνοδεύονται από ομαδικές εκδηλώσεις, όπως αγερμούς (παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας κλαδιά καρποφόρων δένδρων έλεγαν τραγούδια του Μάη:
- Μάη, Μάη χρυσομάη, τί μας άργησες;
- να μας φέρεις τα λουλούδια και την άνοιξη; ή
- Μάη, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε (με τα ρόδα) κ.ά.
Το μαγιάτικο στεφάνι θα παραμείνει στο σπίτι μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού. Στη γιορτή του Αη Γιάννη του Κλείδωνα το ρίχνουν στη φωτιά. Ανάβουν φωτιές σε δρόμους και πλατείες και πηδούν πάνω από τη φωτιά τρεις φορές, τρέχοντας.
- Στη Σέριφο κρεμούν από το προηγούμενο βράδυ στην πόρτα στεφάνια από τσουκνίδα, λουλούδια και σκόρδο.
- Στη Σύμη βάζουν κλωνάρια ελιάς, αγκαθιού και μαύρης συκιάς.
- Στην Πάργα, τα παιδιά ανήμερα της Πρωτομαγιάς πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν το τραγούδι του Μαγιού και κρατάνε στα χέρια τους κλωνάρια πορτοκαλιάς ή νεραντζιάς γεμάτα άνθη.
- Στην Εύβοια συνδυαστικά με τα λουλούδια γίνεται και παράκληση για βροχή με στόχο την καρποφορία.
- Στα Μέγαρα την παραμονή της Πρωτομαγιάς τελείται το έθιμο του Μάη. Οι αρραβωνιασμένες νέες κοπέλες φορώντας την νυφική παραδοσιακή φορεσιά, τα «κατηφένια», προσφέρουν ως ένδειξη σεβασμού ένα στεφάνι λουλουδιών στην μέλλουσα πεθερά τους. Μαζί με το στεφάνι προσφέρουν και μια κεντητή κουλούρα ψωμιού και κόκκινα αυγά.
Ο Μάιος είναι ο τρίτος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου (Maius), αντίστοιχος προς τον Θαργηλιώνα του αττικού ημερολογίου. Ο Μάης γελά κι όλα γελούν τα ταίρια ολόγυρά μας· τι Μάη θα κάναμε κι εμείς, πουλί μου, στη φωλιά μας.[1] Ο Μάιος λέγεται ακόμη Τριανταφυλλάς, Κερασάρης[2] (γιατί βγαίνουν τα κεράσια), Πράσινος (γιατί πρασινίζει ο τόπος), Πενταδείλινος (γιατί μεγαλώνει η μέρα), Λούλουδος (γιατί ανθίζουν τα λουλούδια) και Καλομηνάς: Έρθεν κι ο Καλομηνάς, γάλαν φάε όντα πεινάς.
«Τ’ Αυγούστου οι δρίμες [= οι τρεις πρώτες ημέρες του Mαρτίου, του Mαΐου ή του Aυγούστου, που θεωρούνται αποφράδες] στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα.»
«Των καλών ναυτών τα ταίρια, το Μαγιάπριλο χηρεύουν.»
«Απρίλης, Μάης, κουκιά μεστωμένα.»
«Εξανόστεψες, κυρά μου, σαν το Μάη το μαρούλι (ή σαν τον Αύγουστο τ’ αγγούρι).»
«Οι πόρδαβες κι οι νύσταβες το Μάη νυχτερεύουν.»
«Μάης άβρεχος, μούστος άμετρος.»
«Μάης βρεμένος, μούστος μετρημένος.»
«Μάης άβρεχος, τρυγητής χαρούμενος.»
«Όντας έπρεπε δεν έβρεχε, το Μάη χαλαζώνει.»
«Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά κι ο Μάης τα χαλάει.»
«Όταν έπρεπε δεν έβρεχε και το Μάη χιόνιζε.»
«Ο Μάης ο πενταδείλινος και πάλι δείλι θέλει.»
«Ο Μάης έχει τ’ όνομα κι ο Απρίλης τα λουλούδια.»
«Κρητικέ, χαριτωμένε, ως το Μάη είν’ η χαρά σου.» [= για τις εφήμερες ευτυχίες.]
«Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά στάρι.»
«Μάιος ακαμάτης και φαγάς. [Δεικνύουσα την ατοσφαιρικήν επιρροήν επί του σώματος του ανθρώπου.]»
«Τον Μάη με τα ποδήματα, τον Αύγουστο δυο κάπες.»
«Θεέ μου, δωσ’ μου την υγειά μου, να φορώ το Μάη γούνα.»
«Να ‘μουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλους τους μήνες κόκορας και γάτος το Γενάρη.»
«Οντά ‘πρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει.»
«Αρνιά κι ερίφια το Μάη μήνα δείχνουν.»
«Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά κι ο Μάης τα χαλάει.»
«Ζήσε, μαύρε μου, να φας χλόη το Μάη.»
«Πότε Μάης, πότε λουλούδια, πότ’ εγώ, φτωχός, γυναίκα;»
«Όλες οι παπαρούνες τον Μάη ανθίζουνε.»
«Τ’ Αυγούστου τα βοριάσματα το Μάη αναθυμούνται.»
«Ο Μάης ρίχνει τις δροσιές κι ο Απρίλη τις βροχάδες.»
«Ζήσε μαύρε μου, να φας τον Μάη τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι.»
«Ο Μάης έχει τ᾿ όνομα κι ο Θεριστής την πείνα.»
«Εύρε μου κι άλλον Μάη να βρέξει.»
«Να βρέξ’ Απρίλης δώδεκα κι ο Μάης μια και φίνα.»
«Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνον το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα.»
perierga120.blogspot.com////