Η απελευθέρωση των Αγίων Σαράντα – 3 Μαρτίου 1913

Στις 3 Μαρτίου 1913, κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, ο Ελληνικός Στρατός απελευθέρωσε τους Αγίους Σαράντα, ένα σημαντικό λιμάνι της Βόρειας Ηπείρου. Η επιχείρηση αυτή εντασσόταν στο γενικότερο στρατιωτικό σχέδιο της Ελλάδας για την εκδίωξη των Οθωμανών από την Ήπειρο και την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην περιοχή.

---

Η Πολιτική και Στρατιωτική Ηγεσία της Ελλάδας

Την περίοδο αυτή, η χώρα βρισκόταν υπό την ηγεσία:

• Βασιλεύς: Γεώργιος Α’
• Πρωθυπουργός και Υπουργός Στρατιωτικών: Ελευθέριος Βενιζέλος

Στρατιωτικά, η επιχείρηση υποστηρίχθηκε από την ελληνική διοίκηση:

• Αρχιστράτηγος: Διάδοχος Κωνσταντίνος
• Διοικητής Στρατού Ηπείρου: Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Σαπουντζάκης
• Διοικητής ΙΙ Μεραρχίας Πεζικού: Υποστράτηγος Κωνσταντίνος Καλλάρης
• Διοικητής Μοίρας του Ιονίου (Ελληνικό Ναυτικό): Πλοίαρχος Αλέξανδρος Δαμιανός

---

Η Στρατιωτική Επιχείρηση

Η απελευθέρωση των Αγίων Σαράντα πραγματοποιήθηκε με αμφίβια απόβαση ελληνικών δυνάμεων, σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό. Η επιχείρηση διεξήχθη υπό δύσκολες καιρικές συνθήκες, καθώς ισχυρή θύελλα επέτρεψε την αιφνιδιαστική προσέγγιση των ελληνικών δυνάμεων. Παρά τις δυσκολίες, η επιχείρηση ολοκληρώθηκε την ίδια ημέρα με επιτυχία, χωρίς να απαιτηθεί παρατεταμένη μάχη.

Δυνάμεις που συμμετείχαν:

• Χερσαίες Δυνάμεις: ΙΙ Μεραρχία Πεζικού
• Ναυτική Υποστήριξη: Μοίρα του Ιονίου
  • Θωρηκτό: Ψαρά
  • Αντιτορπιλικά: Ασπίς, Αετός, Λόγχη
  • Τορπιλοβόλο: Νικόπολις

Το Πολεμικό Ναυτικό έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά στρατευμάτων και την εξασφάλιση της επιχείρησης.

---

Αποτελέσματα και Ιστορική Σημασία

Η απελευθέρωση των Αγίων Σαράντα αποτέλεσε μέρος της ευρύτερης προέλασης του Ελληνικού Στρατού στη Βόρεια Ήπειρο. Μέχρι τον Μάρτιο του 1913, είχαν απελευθερωθεί το Αργυρόκαστρο, η Χιμάρα, το Τεπελένι, η Πρεμετή και η Κλεισούρα.

Η επιχείρηση αυτή ενίσχυσε τη στρατιωτική θέση της Ελλάδας στην περιοχή και είχε σημαντική συμβολική και στρατηγική αξία. Παρότι η Βόρεια Ήπειρος δεν παρέμεινε υπό ελληνική διοίκηση μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, η συγκεκριμένη περίοδος άφησε βαθιά ιστορική παρακαταθήκη και επηρέασε τη μετέπειτα πολιτική εξέλιξη της περιοχής.