Μνήμη χρονολογίου της 23ης Οκτωβρίου... Η Μεγάλη Βρετανία κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και προσαρτά την Κύπρο

 

1914 – Η Μεγάλη Βρετανία κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και προσαρτά την Κύπρο. Με το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η Οθωμανική Αυτοκρατορία συντάχθηκε με τις Κεντρικές Δυνάμεις, οδηγώντας τη Μεγάλη Βρετανία σε ρήξη με έναν παλιό και ασταθή σύμμαχο. Η ευκαιρία για το Λονδίνο να επιλύσει ένα εκκρεμές ζήτημα δεκαετιών είχε φτάσει: το καθεστώς της Κύπρου. Από το 1878, με την Αγγλο–Οθωμανική Σύμβαση, το νησί τελούσε υπό βρετανική διοίκηση, αλλά τυπικά παρέμενε οθωμανικό. Ο σουλτάνος διατηρούσε την κυριαρχία και η Βρετανία κατέβαλλε ετήσιο φόρο υποτέλειας, ένα ίχνος νομιμοφάνειας που διατηρούσε τη φαινομενική ισορροπία.

Στις 5 Νοεμβρίου 1914 (ή 23 Οκτωβρίου με το παλαιό ημερολόγιο), η Βρετανία κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και ταυτόχρονα προσάρτησε την Κύπρο. Με ένα βασιλικό διάταγμα —το Order in Council— διακήρυξε ότι το νησί αποτελούσε πλέον έδαφος της Αυτοκρατορίας. Η συμβολική και στρατηγική σημασία της πράξης ήταν μεγάλη: η Κύπρος, στο σταυροδρόμι της ανατολικής Μεσογείου, εξασφάλιζε στη Βρετανία τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών προς τη Διώρυγα του Σουέζ και τη Μέση Ανατολή.

Για τους Ελληνοκύπριους, η προσάρτηση ερμηνεύτηκε ως απελευθέρωση από την οθωμανική κυριαρχία και προοίμιο μιας μελλοντικής ένωσης με την Ελλάδα. Η Οθωμανική κυβέρνηση δεν αναγνώρισε ποτέ την πράξη, όμως δεν διέθετε τα μέσα να αντιδράσει. Μόνο με τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 η Τουρκία αναγνώρισε επίσημα την προσάρτηση, και το 1925 η Κύπρος ανακηρύχθηκε Αποικία του Στέμματος — επισφραγίζοντας μια νέα, καθαρά βρετανική εποχή στο νησί.